Stargardzkie Centrum Nauki FILARY to jedno z nielicznych miejsc w Polsce, gdzie można dotknąć nauki dosłownie – 55 interaktywnych eksponatów rozłożonych na czterech piętrach odtworzonej kamienicy przy ulicy Bolesława Chrobrego 21. Miejsce działa od września 2021 roku i łączy w sobie coś, czego nie znajdziesz w typowych muzeach: fabułę osadzoną w średniowiecznej historii Stargardu z nowoczesną technologią i fizyką wyjaśnioną tak, że zrozumie każdy.
Całość mieści się na powierzchni 1000 metrów kwadratowych, a zwiedzanie zaczyna się od parteru i prowadzi przez kolejne poziomy aż do futurystycznej sali innowatorów na samej górze.
- interaktywne eksponaty z fizyki i matematyki
- średniowieczne konteksty lokalne
- nowoczesna sala innowatorów
- edukatorzy tłumaczący eksperymenty
- idealne dla rodzin z dziećmi
Od średniowiecznych kupców do sztucznej inteligencji
Koncepcja Filarów opiera się na trzech filarach – stąd nazwa – którymi są historia, nauka i innowacje. Pierwsze trzy piętra przenoszą w czasy średniowiecznego Stargardu, kiedy miasto było potęgą handlową dzięki zbożu transportowanemu szlakami do Skandynawii i na tereny dzisiejszych Niemiec. W dziale Kupcy można samodzielnie wytyczać szlaki transportowe, czytać dawne mapy i zrozumieć, jak funkcjonował handel w czasach, gdy nie było GPS-ów ani kontenerów.
Piętro wyżej czeka dział Życie miasta. Tu eksponaty pokazują inżynierię – zarówno tę dawną, jak i współczesną. Można sprawdzić, jak działały mechanizmy w średniowieczu i porównać je z rozwiązaniami, które używamy dziś.
Trzeci poziom nosi nazwę Do broni, na mury! i zawiera gry logiczne nawiązujące do obrony miasta. Średniowieczne mury obronne Stargardu stoją przecież zaledwie kilkaset metrów od budynku centrum, więc ta część ekspozycji ma swój lokalny kontekst.
Ostatnie piętro to całkowita zmiana klimatu. Sala Innowatorów to przestrzeń poświęcona technologiom, które kształtują przyszłość: programowanie, druk 3D, robotyka, sztuczna inteligencja. Przejście z ciemnych, klimatycznych wnętrz stylizowanych na średniowiecze do jasnej, nowoczesnej przestrzeni robi wrażenie.
Budynek centrum to odtworzona kamienica, która przed 2019 rokiem była w tak złym stanie, że wymagała całkowitej rozbiórki. Stargardzkie Towarzystwo Budownictwa Społecznego odbudowało ją od podstaw, łącznie z palowaniem fundamentów i badaniami archeologicznymi. Pozwolenie na użytkowanie wydano w sierpniu 2021 roku.
Fizyka, matematyka i geografia – ale bez nudy
Większość z 55 eksponatów to urządzenia interaktywne z zakresu fizyki, matematyki i geografii. Nie chodzi tu o czytanie opisów za szybą, tylko o samodzielne eksperymentowanie. Można sprawdzić prawa fizyki na własnej skórze, rozwiązać zagadki matematyczne w formie gier, zobaczyć jak działają zjawiska, o których w szkole tylko się czytało.
Centrum zatrudnia edukatorów, którzy nie tylko pilnują porządku, ale faktycznie potrafią wytłumaczyć, co się dzieje i dlaczego. To ważne, bo niektóre eksponaty bez kontekstu mogą być niezrozumiałe, zwłaszcza dla młodszych dzieci.
Dla kogo są Filary
Miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi w wieku szkolnym to oczywista grupa – dzieciaki mogą się tu wybiegać, pobawić i przy okazji nauczyć czegoś nowego. Ale Filary to nie tylko atrakcja dla najmłodszych. Dorośli bez dzieci też znajdą tu coś dla siebie, zwłaszcza jeśli interesują się nauką, historią lokalną albo po prostu lubią interaktywne wystawy.
Centrum oferuje nie tylko zwiedzanie. W programie są warsztaty, spotkania z ciekawymi ludźmi, doświadczenia chemiczne, prelekcje i zajęcia pozalekcyjne. Można tu też zorganizować urodziny dziecka czy inną imprezę okolicznościową. Działa Filarowe Koło Astronomiczne, które organizuje obserwacje nieba – w sierpniu 2025 roku było na przykład wspólne oglądanie częściowego zaćmienia Słońca.
Regularnie odbywają się też wydarzenia tematyczne – od Weekendu w Kosmosie z mobilnym planetarium, przez warsztaty malowania figurek wargamingowych, aż po świąteczne spotkania w grudniu.
Centrum prowadzi nietypową akcję – szukanie Gryfików. To element gamifikacji, który sprawia, że zwiedzający aktywnie eksplorują przestrzeń, zamiast biernie przechodzić obok eksponatów.
Ile kosztuje wejście do Stargardzkiego Centrum Nauki
Bilety są dostępne w różnych wariantach cenowych. Podstawowy bilet wstępu to wydatek rzędu kilkunastu złotych – dokładne ceny najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie scn-filary.pl, bo mogą się zmieniać w zależności od rodzaju wydarzenia czy pory roku. Są dostępne bilety rodzinne, grupowe oraz ulgowe.
Warto zarezerwować termin wcześniej, zwłaszcza jeśli planujesz wizytę w weekend lub podczas wakacji. Centrum udostępnia kalendarz rezerwacji online, co ułatwia planowanie.
Godziny otwarcia i jak dojechać
Centrum znajduje się przy ulicy Bolesława Chrobrego 21 w Stargardzie, w samym centrum miasta. Budynek jest łatwo rozpoznawalny – to odrestaurowana kamienica, która wyróżnia się na tle innych budynków. Z dworca PKP to około 15 minut spaceru przez centrum.
Jeśli przyjeżdżasz samochodem, w okolicy są miejsca parkingowe, choć w centrum Stargardu może być ciasno, zwłaszcza w weekendy. Warto przyjechać wcześniej albo rozważyć parking nieco dalej i dojść pieszo.
Godziny otwarcia różnią się w zależności od dnia tygodnia i sezonu. Zazwyczaj centrum jest otwarte od wtorku do niedzieli, w poniedziałki nieczynne. Aktualne godziny najlepiej sprawdzić na stronie internetowej lub profilu Facebook (scn.filary), gdzie regularnie pojawiają się informacje o zmianach w harmonogramie i specjalnych wydarzeniach.
Ile czasu zarezerwować na zwiedzanie
Spokojne przejście przez wszystkie cztery piętra i przetestowanie większości eksponatów to około 2-3 godzin. Z dziećmi, które będą chciały spróbować wszystkiego, może to zająć nawet pół dnia. Jeśli planujesz udział w warsztatach czy spotkaniu tematycznym, dolicz dodatkowy czas.
Dobrym pomysłem jest połączenie wizyty w Filarach ze spacerem po Stargardzie – średniowieczne mury obronne, Brama Pyrzycka, kościół Mariacki to zaledwie kilka minut drogi. Miasto ma ciekawą historię i kilka zabytków wartych zobaczenia.
Kontakt: telefon +48 786 905 760, e-mail [email protected]. Więcej informacji i aktualności na stronie scn-filary.pl oraz na Facebooku i Instagramie (@scn.filary).