Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry to jeden z najbardziej wyjątkowych obszarów przyrodniczych w zachodniej Polsce. Rozciąga się na ponad 6000 hektarach między dwoma ramionami Odry – Wschodnią i Zachodnią – od Widuchowej aż po okolice Szczecina. To największe w Europie Zachodniej i Środkowej fluwiogeniczne torfowisko niskie, gdzie przetrwała flora i fauna, której próżno szukać w dolinach innych wielkich rzek kontynentu.
Miejsce to fascynuje przede wszystkim swoją dziką, niemal nietkniętą naturą. Gęsta sieć kanałów, starorzeczy i rozlewisk o łącznej długości ponad 200 kilometrów tworzy labirynt wodnych szlaków, którymi można przepłynąć kajakiem obserwując życie zwierząt z zupełnie innej perspektywy.
- dzika
- nietknięta natura
- idealne miejsce na spływy kajakowe
- unikalne rezerwaty przyrody
- bogactwo fauny i flory
- malownicze widoki z wysokich zboczy
Międzynarodowy park na pograniczu
Park powstał w 1993 roku, a jego siedziba mieści się w Gryfinie. Co ciekawe, polski obszar chroniony łączy się z niemieckim Parkiem Narodowym Doliny Dolnej Odry, tworząc wspólnie Międzynarodowy Park Dolina Dolnej Odry. To transgranicze współpraca w ochronie unikalnych ekosystemów rzecznych, które nie znają granic politycznych.
Teren parku nigdy nie został w pełni opanowany przez człowieka właśnie ze względu na swój podmokły charakter. Dzięki temu zachował naturalny, dziki krajobraz – naturalnie zalewane przestrzenie pokryte turzowiskami, trzcinowiskami, szuwarami i zaroślami łozy. Pomiędzy nimi rosną skupienia łęgu wierzbowo-topolowego i kompleksy łęgu olsowego.
Co można zobaczyć w parku krajobrazowym
Dla miłośników przyrody park to prawdziwa gratka. Na jego terenie znajdują się dwa rezerwaty przyrody. Pierwszy to Kurowskie Błota położone na wyspie Wielkie Bagno Kurowskie – niemal 100 hektarów terenów lęgowych kormoranów, czapli siwej oraz chronionych ptaków drapieżnych jak myszołowy czy bieliki. Drugi rezerwat, Kanał Kwiatowy, to zaledwie 3 hektary, ale kryje unikalną roślinność wodną i bagienną – salwinię pływającą czy grzybieńczyk wodny.
Świat zwierzęcy parku jest bogaty i różnorodny. Wśród drapieżników dominują łasicowate – wydra, kuna leśna i domowa, łasica, tchórz, gronostaj. Spotyka się też lisy, jenoty i borsuki. Z większych ssaków żyją tu sarny i dziki. Płazy i gady reprezentuje aż 16 gatunków.
Z wysokich zboczy doliny, które w okolicach Szczecina i Widuchowej sięgają 70 metrów nad poziomem morza, rozciągają się widoki na wyspy Międzyodrza – idealne miejsce na zdjęcia krajobrazowe.
Spływy kajakowe przez dziką przyrodę
Jedną z najlepszych form zwiedzania parku jest spływ kajakiem. Popularna trasa startuje z plaży miejskiej w Gryfinie i prowadzi przez Kanał Szeroki, Kanał Długi i Kanał Dziewiczy, aż do Starej Regalicy – starorzecza Odry, które płynęło tędy do końca XIX wieku, zanim wykonano prace regulacyjne.
Sama wyprawa zaczyna się dynamicznie – trzeba w szybkim tempie pokonać w poprzek szlak żeglowny Odry Wschodniej i przez śluzę wpłynąć do parku. Zaraz za śluzą widać drewniane pale, pozostałości przepraw służących poprzednim gospodarzom terenu. Kanał Dziewiczy, pięknie porośnięty roślinnością wodną, to typowy przykład bioróżnorodności tego obszaru. Obserwując brzegi można znaleźć żeremia – siedliska bobrów.
Szlaki rowerowe i piesze z platformą widokową
Turystyka piesza i rowerowa ma tu swoje ograniczenia – bagienne tereny są trudno dostępne. Można jednak wędrować wzdłuż wałów biegnących brzegami Odry, choć zasięg tras ograniczają nieczynne śluzy. Większość tras rowerowych wiedzie utwardzonymi lub asfaltowymi drogami bez większych podjazdów.
Wyjątek stanowi punkt tuż przed Widuchową, gdzie warto wspiąć się na platformę widokową umiejscowioną na najwyższym szczycie Sarbskich Górek – Górze Słowiańskiej. Oferuje fantastyczne widoki na południowy skraj polskiego parku krajobrazowego i niemiecki Park Narodowy Doliny Dolnej Odry. To miejsce, które wymusza zabranie aparatu fotograficznego.
Inną opcją jest droga brukowana, samochodowa z Gryfina do Mescherinu, gdzie za mostem granicznym Gryfino-Mescherin, już na terytorium Niemiec, stoi wieża widokowa nad Odrą.
Park to nie tylko torfowisko, ale przede wszystkim ostoja rzadkich i ginących zespołów roślin oraz fauny. Żyje tu ponad 240 gatunków ptaków – to raj dla ornitologów z lornetką.
Dla kogo jest ten park
Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry to miejsce dla tych, którzy szukają kontaktu z dziką przyrodą bez turystycznego zgiełku. Sprawdzi się dla rodzin z nieco starszymi dziećmi, które lubią aktywność na świeżym powietrzu – spływy kajakowe wymagają pewnej kondycji i umiejętności. Młodsze pociechy mogą mieć problem z długimi trasami i komarami, których tu nie brakuje.
Miłośnicy fotografii przyrodniczej, obserwatorzy ptaków i wędkarze znajdą tu idealne warunki. Warto zabrać lornetkę, krem z filtrem i zdecydowanie środek przeciw komarom i kleszczom – to teren bagienny, więc owady są nieuniknione.
Nie jest to miejsce dla osób oczekujących wygodnie przygotowanej infrastruktury turystycznej. Park pozostaje w dużej mierze dziki i wymagający, ale właśnie w tym tkwi jego urok.
Praktyczne informacje dla odwiedzających
Wstęp: Park jako obszar chroniony jest dostępny bezpłatnie. Nie ma bramek wejściowych ani opłat za zwiedzanie.
Dojazd: Siedziba parku znajduje się w Gryfinie przy ul. Piastów. Do miasta można dojechać samochodem z Szczecina (ok. 20 km) drogą krajową nr 31. Parking dostępny w centrum Gryfina. Z Gryfina startują zarówno trasy kajakowe, jak i rowerowe.
Czas zwiedzania: Na spływ kajakowy warto zarezerwować minimum pół dnia. Trasy rowerowe w zależności od wybranej opcji zajmują od 2 do 4 godzin. Jeśli planujecie tylko wejście na platformę widokową w Widuchowej i spacer wzdłuż wałów, wystarczy 1-2 godziny.
Co zabrać: Lornetkę (dla obserwacji ptaków), aparat fotograficzny, krem przeciwsłoneczny, repelent na komary i kleszcze, wodę i przekąski. Na trasach kajakowych – ubrania, które można zamoczyć.
Najlepsza pora: Późna wiosna i lato to czas największej aktywności ptaków i bujnej roślinności. Jesień oferuje piękne kolory, ale już mniej życia zwierzęcego. Wiosną poziom wody może być wyższy ze względu na naturalne rozlewiska.
Kontakt: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego zarządza parkiem. Szczegółowe informacje o trasach i aktualnych warunkach można uzyskać w siedzibie w Gryfinie.